นับได้ว่าสมชื่อจริงๆกับงานประเพณีขึ้นเขาพนมรุ้ง “มหัศจรรย์พนมรุ้ง” ประจำปี 2553 ระหว่างวันที่ 6 มีนาคม – 4 เมษายน 2553 ณ อุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้ง ต.ตาเป๊ก อ.เฉลิมพระเกียรติ จ.บุรีรัมย์ ที่ทางจังหวัดบุรีรัมย์ร่วมกับการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) กำหนดจัดขึ้น

เพราะเมื่อเวลา 18.17 น.วันที่ 6 มีนาคม ซึ่งเป็นวันแรกของาน เมื่อสภาพอากาศเอื้ออำนวย ไม่มีเมฆหมอกปกคลุม ทำให้มองเห็นดวงอาทิตย์ตกตรง 15 ช่องประตูปราสาทพนมรุ้งได้อย่างชัดเจนนานกว่า 5 นาที นับเป็นครั้งแรกของปี ตามที่นักดาราศาสตร์ได้คำนวณ และคาดการณ์ไว้ว่าดวงอาทิตย์จะตกตรงและสาดแสงส่องผ่าน 15 ช่องประตู ปราสาทพนมรุ้ง ในวันที่ 5, 6 และ 7 มีนาคม

ปรากฏการณ์ครั้งนี้ได้สร้างความประทับใจแก่นักท่องเที่ยวกว่า 1,000 คน ที่มาเฝ้ารอชมปรากฏการณ์ครั้งนี้ ที่มีความเชื่อว่าเป็นปรากฏการณ์ศักดิ์สิทธิ์ การรับแสงอาทิตย์ที่ส่องผ่านศิวลึงค์ ที่ตั้งอยู่กลางปราสาทพนมรุ้ง เป็นการเสริมพลังชีวิต และความเป็นสิริมงคลแก่ตนเอง และครอบครัวของผู้พบเห็น

นางสาวบุณยานุช วรรณยิ่ง ผู้อำนวยการ ททท. สำนักงานสุรินทร์ กล่าวเสริมว่านอกจานนี้จะสามารถชมพระอาทิตย์ขึ้นพร้อมกัน 15 ช่องประตู ในวันที่ 2-3-4 เมษายน 2553 เวลา 06.03 น.

จังหวัดบุรีรัมย์จึงกำหนดจัดงาน “มหัศจรรย์พนมรุ้ง” ขึ้นระหว่างวันที่ 6 มีนาคม – 4 เมษายน 2553 ณ อุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้ง อ.เฉลิมพระเกียรติ จ.บุรีรัมย์ กิจกรรมที่น่าสนใจ ได้แก่ พิธีบวงสรวงพนมรุ้ง การสาธิตการวาดภาพ(เฉพาะวันที่ 6 มีนาคม 2553), การประกวดวาดภาพ การประกวดรำอัปสรา รับประทานอาหารเย็นแบบโฮปบายดินเนอร์และชมการแสดงแสง สี เสียง “มหัศจรรย์พนมรุ้ง” (วันที่ 2-3 เมษายน 2553), การแข่งขันจักรยานเสือภูเขา(วันที่ 20 มีนาคม 2553), การแข่งขันรถยนต์แรลลี่ กรุงเทพฯ – บุรีรัมย์(วันที่ 2 เมษายน 2553), ร่วมย้อนยุคกับตลาดนัดโบราณ และสินค้า OTOP ที่จัดทุกเสาร์-อาทิตย์ตลอดเดือนมีนาคม 2553 นี้

จากข่าวนี้มีคำไทยที่มาจากภาษาเขมรและคำเขมรโดยตรงอย่างเช่น คำว่า "พนมรุ้ง" วิกิพีเดีย บอกว่ามาจากภาษาเขมรว่า "วนํรุง" อ่านว่า "วะโนมรุง" แปลว่าภูเขาใหญ่ ซึ่งเป็นชื่อดั้งเดิม แต่ก็มีข้อสังเหตุว่าหากคำว่า "พนม" มาจากภาษาเขมรว่า "วนํ" แล้วก็พอจะอนุมานได้ได้ว่ามาจากภาษาบาลีสันสกฤตซึ่งแปลว่า "ป่าไม้" ส่วนคำว่า "รุง" น่าจะแปลว่าเจริญรุ่งเรือง ใหญ่ หรือ สูง ก็ได้

และมีคำภาษาเขมรอีกคำคือ "โฮปบาย" แปลว่ากินข้าว แต่จากคำว่า"รับประทานอาหารเย็นแบบโฮปบายดินเนอร์" ดูคล่อนข้างจะใช้คำซ้ำทั้งไทยเขมรและอังกฤษก็สบายๆตามแบบไทยแท้อิอิ แต่จากการที่เคยไปเที่ยวหลายปีมาแล้วมีความรู้สึกว่าร้านค้าขายของที่ระลึกไม่ค่อยมีของท้องถิ่นที่แตกต่างกันมากนัก และเข้าใจว่าจะมีการจัดการเพียงกลุ่มคนกลุ่มเดียวจึงไม่เห็นความแตกต่างเฉกเช่นที่เขาที่วิหาร แต่ทุกวันนี้อาจจะเปลี่ยนแปลงไปแล้วก็ได้

สำราญ สมพงษ์รายงาน วันที่ 6 มีนาคม พ.ศ.2553